Trung Quốc và dàn khoan

Bài tổng hợp và dự báo về vụ HD-981 Tàu khựa của Hùng Tàu – một bạn cùng lớp Đại học.

àu Trung Quốc tấn công tàu Việt Nam bằng vòi rồng
Tàu Trung Quốc tấn công tàu Việt Nam bằng vòi rồng (Nguồn: vietnambreakingnews.com)

Trong không khí sôi sục và những lời hô hào đến hỗn độn, việc cần làm có lẽ là điểm lại các sự việc và thử dự báo diễn biến tiếp theo để xác định các lựa chọn đối sách.

I. Người thật việc thật:

Trong phạm vi thông tin rất hạn hẹp, tạm thời giờ này tôi biết rằng:

  1. Dàn khoan dầu của TQ đã dừng lại trong vùng ĐQKT/thềm LĐ của VN với ý định hoạt động lâu dài, kèm theo một lệnh phong toả tầu thuyền trong phạm vi nhất định.

  2. Đã có một lực lượng hộ tống, gồm hải quân, không quân và lực lượng bán vũ trang, với quy mô tương đối lớn sẵn sàng bảo vệ.

  3. Lực lượng này sẵn sàng (đã được phép) và đã thực hiện các biện pháp tấn công (dù không phải là vũ khí quân sự) khi có cản trở.

  4. Chính phủ TQ đưa quan điểm chính thức là “thực thi chủ quyền” trong vùng biển của họ, chính thức đơn phương thay đổi nguyên trạng vùng tranh chấp.

Trong tình hình đó, VN đã phản ứng như sau:

  1. Cử tàu hành pháp (không phải tàu quân sự) thi hành việc tuyên bố chủ quyền, và tiến hành các biện pháp hoà bình để thực hiện quyền chủ quyền.

  2. Kiềm chế không leo thang sử dụng các biện pháp bạo lực để trả đũa.

  3. Họp báo quốc tế cập nhật tình hình và đưa ra dư luận quốc tế.

Truyền thông quốc tế đã có phản ứng tương đối tốt sau buổi họp báo (trước buổi họp báo, kết quả tìm kiếm google cho thấy ít báo lớn đưa tin, và phần lớn đều trích một nguồn tin của AP từ Hà Nội), tuy nhiên:

  1. Các báo đưa tin chừng mực, phần lớn giữ thái độ trung gian, một số báo hướng theo quan điểm của TQ, một số ít khác tỏ ủng hộ quan điểm của VN.

  2. Về con số các tàu TQ đưa đi hộ tống, hầu hết các báo đều lấy nguồn do VN cung cấp (hoặc ko đề cập đến), chưa thấy có nguồn nào từ phía TQ nói đến sự chuẩn bị lực lượng của họ.

  3. Nhật Bản phản ứng mạnh nhất (nói TQ thăm dò bất hợp pháp), còn các nước khác tuy có phản đối nhưng chừng mực và chú trọng vào chỉ trích hành động thay đổi nguyên trạng, kêu gọi tuân thủ luật quốc tế nhưng ko nói việc TQ đòi hỏi vùng biển đang tranh chấp là sai.

II. Gia Cát Dự

Hiện nay đã có một vài đánh giá về hiệu ứng của sự kiện này, chủ yếu nêu khía cạnh Trung-Mỹ. Tuy nhiên, tôi thấy nên cân nhắc thêm vài điểm:

  1. Đây là hành động có tính toán kỹ, tổ chức lực lượng quy mô (và tất nhiên có chỉ đạo từ cấp cao của TQ), theo xu hướng chung về chính sách biển đảo của TQ gần đây. Khả năng là các nguồn tình báo cũng biết sắp có chuyện này xảy ra.

  2. Ẩn số lớn nhất có lẽ ko phải là vì sao việc này diễn ra, mà là lựa chọn thời điểm. Nhiều đánh giá nói đến chuyến thăm của Obama, nhưng việc chuẩn bị này chắc đã có từ lâu, và phản ứng sau khi Obama đã kết thúc chuyến thăm thì hiệu ứng cũng ko cao. Có thể chỉ đơn giản là sự việc diễn ra vào kỳ nghỉ 1/5 thì việc thực hiện dễ dàng hơn vì kiểm soát lỏng lẻo. Xét về mặt lịch sử, có thể nhu cầu tìm kiếm một sự kiện bên ngoài để chuyển hướng dư luận bớt quan tâm đến các vấn đề trong nước, đặc biệt là tăng trưởng kinh tế giảm (nghĩa là sức ép các vấn đề xã hội tăng), chính là nguyên nhân TQ lựa chọn thời điểm này (gần đây tin tức về triển vọng tăng trưởng của TQ đều có chiều hướng suy giảm).

  3. Về vị trí dàn khoan, vị trí chính xác có lẽ không quá quan trọng, có thể mục tiêu ban đầu là vào càng sâu càng tốt, vào đến vị trí hiện nay thì bị VN chặn lại.

  4. Sắp tới, cái dàn khoan này chắc sẽ chưa khoan gì, chủ yếu là cắm chốt đã (khoan 1 mũi thường thường mất đâu 200 triệu $, đây lại là khoan sâu nên có khi tốn hơn, chắc các bạn ý phải nghĩ kỹ tí chứ ko chọc lung tung được, có báo dùng chữ “parking of an oil rig”). Khả năng cao hơn là trước mắt nó sẽ được sử dụng làm đài kiểm soát hàng hải.

  5. Món chơi súng phun nước hình như bắt đầu từ lúc TQ mon men đến Sensaku bị Nhật xua đi, giờ các bạn TQ bắt chước mang ra chơi với VN. Riêng món cảm tử mang tàu ra húc là có vẻ cũ, chắc tàu này được đóng chuyên dụng để húc thì mới lấy tàu nhỏ húc tàu to được.

  6. TQ đã rơi vào tình huống không có đường lùi. Giờ mà rút về thì ê mặt, cả đối nội lẫn đối ngoại.

Trong hoàn cảnh này, những gì VN đã làm là rất đáng khen, khó mà làm được gì hơn, trừ việc có thể họp báo sớm hơn vài hôm (nhưng bù lại hôm họp báo vừa rồi lại có nhiều bằng chứng xác đáng). Nhiều khả năng là các lực lượng vũ trang đã được đặt trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu rồi, chỉ ko ai đưa tin thôi :D. Tiếp theo có lẽ VN cần tính đến vài việc:

  1. Thông tin ra quốc tế: VN cần phải liên tục cho thế giới thấy đây là tình trạng khẩn cấp, vì với lượng thông tin hiện nay, chỉ 2-3 ngày là các tin về biển Đông không còn trên mặt báo quốc tế. Rút kinh nghiệm vụ các bạn Malaysia xử lý MH370, VN nên tăng tần suất họp báo quốc tế, nếu ko được hàng ngày thì cũng phải 3 lần/tuần, để có tin liên tục trên mặt báo quốc tế.

  2. Thực hiện chiến thuật tiêu hao: Để nuôi cái dàn khoan ngoài khơi chắc cũng tốn kém, cộng thêm cả cái đám tàu hộ tống nữa. Ưu điểm của VN là gần hơn nên tiếp tế dễ hơn, nên đưa tàu lớn ra cách dàn khoan 1 đoạn làm căn cứ, rồi điều thêm tàu cao tốc ra để quấy các bạn. Mình dùng 5 – 7 tàu quấy cái dàn khoan và khiến bạn phải duy trì 1 số lượng tàu hộ tống cho bạn nghĩ cách nuôi quân xem. Cái dàn khoan đấy chắc ko chạy điện mặt trời được hết, thế nào cũng phải tiếp dầu (tiếp thức ăn thì chắc dùng trực thăng được), lại còn phải liên lạc vệ tinh nữa, ta cứ quấy món tiếp dầu với thả nhiễu là vui, các bạn ngồi đấy chơi vậy.

  3. Tìm kiếm giải pháp ngoại giao giữ thể diện cho TQ: Bài học lịch sử của “Bình Ngô đại cáo” vẫn còn nguyên giá trị, chỉ khác là Nguyễn Trãi dàn hoà trên thế thắng, mà hoàn cảnh hiện nay thì không được lí tưởng thế. Tuy nhiên, vì TQ ko còn đường lùi, cần phải tìm kiếm “đường tiến” để giúp bạn cách rút dàn khoan về (đàm phán cái này mới là cốt lõi, ví dụ như cung cấp thông tin đã nghiên cứu từ trước ABC là khu vực này ko có dầu, quyết định rút về thuần tuý là kỹ thuật/kinh tế chứ ko phải chính trị).

  4. Giải pháp dài hạn: Nếu các bạn ko chịu rút sớm thì nhiều khả năng chuyện này sẽ mất 10-20 năm mới xong. Lại vẫn chuyện “Bình Ngô”, phải có thực lực để giành thế thắng thì mới giải quyết được rốt ráo, nghĩa là phải tập trung phát triển kinh tế trước, rồi đến tiềm lực quân sự sau (như phương pháp năm xưa của Đặng Tiểu Bình). Trong thời gian đó, nếu nội bộ TQ có biến và năng lực của ta cho phép, ta mới tính đến khả năng tự mình thay đổi cục diện.

  5. Nhận thức về nguy cơ trực tiếp: Sự kiện này thể hiện nguy cơ trực tiếp ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và hoà bình chưa chắc đã là diễn biến hoà bình mà sẽ là “diễn biến không hoà bình”, và đến từ nước lớn không phải có mâu thuẫn ý thức hệ mà có mâu thuẫn về “lợi ích cốt lõi”. Cái nhận thức này có thay đổi được gì ko thì chắc phải chờ thêm vài năm nữa.

Cập nhật 10/5/14 11.30am GMT+8:

Cuộc chiến dư luận quốc tế xem ra có hiệu ứng tốt, ngay sau khi VN họp báo thì TQ cũng họp báo. Nhiều báo quốc tế ko dám ra mặt bênh VN nhưng cũng ko bênh TQ. Hy vọng trong tuần tới sẽ có vài ba buổi họp báo nữa của VN.

Việc TQ ra điều kiện đàm phán lại là bước đi khéo. Nhiều khả năng TQ thúc đẩy đàm phán tập trung vào cái dàn, và sẽ theo hướng “cho tồn tại”. Chưa thấy phản ứng chính thức của VN về việc ra điều kiện ngược lại, bắt TQ rút đi để đàm phán chủ quyền.

Thêm một ẩn số nữa là các báo quốc tế đều nói báo chí nội địa TQ rất im ắng về việc này, ngay cả thông tin về điều động bao nhiêu lực lượng đi hộ tống cái dàn khoan TQ cũng cố tình giấu. Ngoài việc khuấy dư luận quốc tế chắc ta phải khuấy cả dư luận trong nhà bạn mới được (như hồi đánh Mỹ ta khuấy rất giỏi, báo Mỹ đòi Mỹ rút).

Yếu tố quyết định ảnh hưởng đến việc rút hay ko vẫn sẽ phụ thuộc vào khả năng ta làm cho bạn tăng chi phí duy trì cái dàn và đội hộ tống đến mức bạn muốn rút về mà vẫn giữ được thể diện. Ít ra là cái hạn 15/8.

Hùng Tàu – 09/05/2014
Đọc thêm về các vấn đề thời cuộc đáng suy ngẫm tại chuyên mục Chuyện thời cuộc của Web Nhà Kua.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s